لاک‌پشت‌های دریایی

غواصی

لاک‌پشت‌های دریایی گروهی از خزندگان‌اند که می‌توان آن‌ها را در تمام اقیانوس‌های جهان به‌جز مناطق قطبی پیدا کرد. لاک‌پشت‌های دریایی طی میلیون‌ها سال جمعیت خویش را در گستره دریاها و اقیانوس‌ها حفظ نموده تا اینکه از قرن 18 به بعد به علت افزایش جمعیت و مصارف انسانی و عوامل دیگر رو به انقراض نهاده‌اند. به شکلی که در حال حاضر جزء فهرست گونه‌های حفاظت‌شده سازمان IUCN  قرارگرفته‌اند  در 100 سال اخیر جمعیت آن‌ها تا 80 درصد کاهش‌یافته است  .از 8 گونه شناخته‌شده لاک‌پشت‌های دریایی، 6 تای آن‌ها در آستانه انقراض قرار دارند. عوامل اصلی کاهش تعداد لاک‌پشت‌های دریایی عبارت‌اند از: صید و صیادی ، شکار غیرقانونی، تخریب زیستگاه ساحلی ، از دست رفتن مناطق برای ساخت آشیانه یا پیدا کردن غذا، برداشت تخم‌ها ،  دچار حادثه شدن، آلودگی اقیانوس‌ها و تغییرات آب و هوایی (گرم شدن کره زمین).

 

غواصی

 

تاکنون هشت گونه از این آبزی در دریاها و اقیانوس‌ها شناخته‌شده که از این میان گونه‌های لاک‌پشتان سبز، سرخ ، چرمی، عقابی و زیتونی در خلیج‌فارس و دریای عمان توسط سازمان فائو تائید شده است. در سواحل جنوبی ایران بیش از 50 زیستگاه اصلی برای لاک‌پشت‌های دریایی وجود دارد که محل چرا، جفت‌گیری و تخم‌ریزی آن‌ها است بر اساس نتایج به‌دست‌آمده لاک‌پشت سبز و لاک‌پشت پوزه عقابی بیشترین تعداد لانه‌سازی یا به‌بیان‌دیگر بیشترین مناطق لانه‌سازی و تخم‌گذاری در ایران را به خود اختصاص داده است.

برخی اطلاعات در خصوص لاک‌پشت‌های دریایی

1- لاک‌پشت‌های دریایی موجوداتی بسیار قدیمی‌اند. آن‌ها بیش از 220 میلیون سال است که بر روی زمین زندگی می‌کنند. لاک‌پشت‌های دریایی موفق شده‌اند از تغییرات آب‌وهوایی‌ای که باعث مرگ دایناسورها شد جان سالم به دربرند.

2- بدن لاک‌پشت‌های دریایی با پوسته‌ای به نام کاراپاس (لاک‌پشت، کاسه‌پشت) محافظت می‌شود.

3- برخلاف لاک‌پشت‌های خشکی، لاک‌پشت‌های دریایی نمی‌توانند سر و پاهایشان را داخل پوسته پنهان کنند. این باعث می‌شود در مقابل شکارچیان آسیب‌پذیرتر باشند.

4- لاک‌پشت‌های دریایی بیشتر عمرشان را در اقیانوس سپری می‌کنند. ماده‌ها را تنها در طول فصل آشیانه سازی می‌توان در سواحل مشاهده کرد.

5- در طول فصل لانه‌سازی، ماده‌ها به همان ساحلی که در آن متولد شدند برمی‌گردند. آن‌ها حتی پس از 30 سال غیبت هم می‌توانند مکان درست را پیدا می‌کنند.

6- لاک‌پشت در سوراخ‌هایی در شن‌ها تخم‌گذاری می‌کند. این آشیانه‌ها را نمی‌توان به‌آسانی تشخیص داد چراکه لاک‌پشت آن‌ها را با لایه‌ای از شن می‌پوشاند. بسته به گونه، هر آشیانه حاوی بین 60-200 تخم است. دما، جنسیت بچه لاک‌پشت را تعیین می‌کند. اگر دمای تخم بالا باشد، ماده متولد می‌شود و اگر دمای تخم پایین باشد نر متولد می‌گردد.

7- بچه لاک‌پشت‌ها در طول شب سر از تخم بیرون می‌آورند و برای پیدا کردن مسیرشان به دریا از نور مهتاب استفاده می‌کنند. نورهای زیادی که در ساحل و یا جاده‌های نزدیک وجود دارد می‌تواند بچه لاک‌پشت‌ها را به‌اشتباه بیندازد و گمراه کند.

8- لاک‌پشت‌های دریایی به آهستگی بر روی زمین راه می‌روند چراکه باله‌هایشان برای شنا کردن تطبیق پیداکرده نه برای راه رفتن. آن‌ها شناگران بسیار قابلی هستند و می‌توانند مسافت زیادی را با شنا طی کنند. لاک‌پشت پشت چرمی می‌تواند مسافت 19000 کیلومتری بین اندونزی و اورگان آمریکا را شنا کند.

9- لاک‌پشت‌های دریایی دندان ندارند، اما دهانشان با انواع غذایی که به‌طورمعمول می‌خورند تطبیق پیداکرده است. لاک‌پشت سبز دریایی گیاهخوار است و علف‌های دریایی را می‌خورد، درحالی‌که لاک‌پشت‌های دیگر از خرچنگ، صدف، چتر دریایی، خیار دریایی و ...تغذیه می‌کنند. رژیم غذایی لاک‌پشت‌های دریایی در گونه‌های مختلف نسبتاً مشابه بوده و شامل جلبک‌ها ،علف‌های دریایی ، گلسنگ‌ها ، اسفنج‌ها ، عروس‌های دریایی و به‌طورکلی موجوداتی که دارای حرکت هستند می‌باشد. زیستگاه آنان عمدتاً در مناطق کم‌عمق ساحلی دریاها و بر بسترهای سنگی ، صخره‌ای ، مرجانی و دیگر زیستگاه‌هایی که دارای منابع غذایی کافی هستند واقع‌شده است ، این خزندگان برای تغذیه از ریشه و برگ‌های درختان مانگرو به خورها نیز وارد می‌شوند.  لاک‌پشت‌های دریایی با شتاب کیسه‌های پلاستیکی را می‌قاپند و می‌خورند چراکه این کیسه‌ها شبیه چتر دریایی به نظر می‌رسند. کیسه‌های پلاستیکی می‌توانند لاک‌پشت‌های دریایی را بکشند.

10- لاک‌پشت‌های دریایی ریه دارند و از هوای جو تنفس می‌کنند. آن‌ها بیشتر وقتشان را زیرآب سپری می‌کنند اما نیاز دارند به سطح آب بیایند تا مقداری هوا بگیرند.

11- اندازه لاک‌پشت‌های دریایی خاص هرگونه است. وزن لاک‌پشت ری دلی کمپ (Kemp's Ridley) 45-36 کیلوگرم است، درحالی‌که وزن لاک‌پشت پشت چرمی بیش از 454 کیلوگرم است.

12- لاک‌پشت‌های دریایی می‌توانند لرزش را بشنوند. حس بینایی و بویایی آن‌ها عالی است.

13- لاک‌پشت‌های دریایی می‌توانند 80-70 سال زندگی کنند.

 

فصل تخم‌ریزی :

لاک‌پشت‌ها با شروع ماه‌های گرم همراه است در منابع مختلف  ماه‌های فروردین تا خرداد و اختصاصاً در لاک‌پشت سبز تا شهریور ذکرشده است . در سواحل خلیج‌فارس و دریای عمان در فصل تخم‌ریزی دمای هوا در شب‌ها 25 تا 28 درجه سانتی‌گراد نوسان دارد و تخم‌ریزی  نیز عمدتاً در طول شب صورت می‌گیرد ، در سواحل شنی مناطقی که دارای وضعیت مناسب بوده و تردد کمتری بر روی آن‌ها انجام می‌شود برای تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های ماده مورداستفاده قرار می‌گیرد ، لیکن با توجه به ساخت‌وسازها و وجود شکارچیان طبیعی شانس لاک‌پشت‌ها برای تخم‌ریزی در جزایر غیرمسکونی بیشتر است

با توجه به دمای سالانه ،تبخیر و میزان شوری دریای عمان و خلیج‌فارس  که باعث به وجود آمدن انواع اکوسیستم‌های دریایی شده که برخی در نوع خود بی‌نظیر می‌باشند . بارزترین اکوسیستم‌های این منطقه  شامل : جنگل‌های مانگرو ، آبسنگ‌های مرجانی و پهنه‌های جزر و مدی گلی و سواحل صخره‌های و شنی  می‌باشد.  این‌گونه تنوع در زیستگاه ،تجمع گونه‌های کثیری از آبزیان ، گیاهان دریایی ، جلبک‌ها ، مرجان‌ها و پرندگان آبزی را به همراه دارد . ساعات آفتابی طولانی و رطوبت نسبی بالا در سواحل زیستگاه مناسبی برای تغذیه ، لانه‌سازی و تخم‌ریزی لاک‌پشت‌های دریایی فراهم آورده است ،به همین خاطر سالانه تعداد کثیری از انواع گونه‌های مختلف برای تغذیه و تخم‌ریزی به سواحل این منطقه مراجعه می‌کنند.

نتایج حاصل از بررسی پراکنش لاک‌پشت‌های دریایی نشان داده است که این موجودات در تمامی نقاط خلیج‌فارس و دریای عمان گسترده‌اند و52 منطقه زیستگاه مناسبی برای آن‌ها می‌باشد از این مناطق حدود 11 زیستگاه در دریای عمان ،26 زیستگاه در خلیج‌فارس و 15 زیستگاه نیز در جزایر می‌باشد.

در مطالعات انجام‌شده  گونه‌های غالب در سواحل ایران عموماً گونه لاک‌پشت عقابی و سپس گونه لاک‌پشت سبز است. و در سواحل دریای عمان که از خلیج گواتر تا تنگه هرمز را شامل می‌شود، لاک‌پشت سبز گونه غالب منطقه بوده و گونه‌های لاک‌پشت زیتونی ، لاک‌پشت سرخ و لاک‌پشت پشت چرمی نیز مشاهده‌شده است. لاک‌پشت زیتونی بیشتر در شرق دریای عمان و سواحل سیستان  و بلوچستان مشاهده‌شده است در سواحل خلیج‌فارس ، از تنگه هرمز تا سواحل شرقی استان بوشهر لاک‌پشت عقابی گونه غالب منطقه بوده گرچه لاک‌پشت سبز نیز به‌وفور دیده می‌شود در غرب خلیج‌فارس علاوه بر آن‌ها لاک‌پشت پشت چرمی نیز گزارش‌شده است . در جزایر هم عمدتاً دو گونه لاک‌پشت‌های عقابی و سبز غالب هستند به‌طوری‌که گونه عقابی بیشتر در جزایر شرقی و غربی و لاک‌پشت سبز در جزایر مرکزی خلیج‌فارس تخم‌گذاری و لانه گذاری می‌کنند 

  
مکان‌های مهم تخم‌گذاری در ایران به تفکیک گونه: 

لاک‌پشت گونه عقابی (Eretmochelys imbricata) جزایر هرمز، فارو، شیدور، لاوان ، هنگام، کیش، تهمادون ، ام الگرم و نخیلو
لاک‌پشت دریایی سبز (Chelonia mydas): منطقه خلیج‌فارس و دریای عمان ازجمله لاوان، شیدور، سواحل شرقی جاسک(میدانی و کرتی)

 

از کوسه بزرگ سفید چه می دانید؟
گرم ماندن در زیرآب