ایران مارینا مرکز غواصی بین المللی مارینا
فاجعه یا غواصی لذتبخش؟ همهچیز به مقدار وزنه غواصی بستگی دارد!
هیچچیز مثل یک غواصی راحت و متعادل، لذت دنیای زیر آب را کامل نمیکند. اما کافیست فقط مقداری وزنه غواصی اضافه یا کم داشته باشی تا همهچیز از کنترل خارج شود. بالا رفتن ناخواسته، گیر کردن در کف دریا یا مصرف بیشازحد هوا، فقط بخشی از دردسرهای انتخاب اشتباه مقدار وزنه غواصی است. در این مقاله یاد میگیری چطور با چند نکته ساده، مقدار وزنه غواصی مورد نیاز را دقیق انتخاب کنی و تجربهای حرفهای، امن و بینقص از غواصی داشته باشی.
همه چیز از میزان درست وزنه غواصی شروع میشود؛ کلید کنترل در زیر آب
برای داشتن یک غواصی لذتبخش، نیاز به شناوری خنثی دارید. اگر میزان شناوری غواص مثبت باشد، او به سمت سطح آب بالا میرود. در حالت شناوری خنثی، در یک عمق ثابت باقی میماند و اگر شناوری منفی باشد، به سمت کف آب فرو میرود. بنابراین، محاسبه دقیق مقدار وزنه موردنیاز برای غواصی اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب صحیح آن تأثیر مستقیمی بر تعادل و کنترل غواص در زیر آب دارد.
آیا میخواهید هوای کمتری مصرف کنید، با تلاش کمتر سریعتر حرکت کنید و مسافت بیشتری را طی کنید؟ آیا به دنبال کنترل بهتر شناوری هستید تا از صعود و فرودهای ناگهانی جلوگیری کنید و در آب آرامتر به نظر برسید؟ همچنین، دوست دارید بعد از غواصی کمتر احساس خستگی کنید؟
رمز دستیابی به مصرف هوای کمتر، حرکت کارآمدتر و کنترل بهتر در غواصی، تنظیم دقیق شناوری است که از انتخاب درست میزان وزنه غواصی آغاز میشود. مقدار وزنهای که روی کمربند یا در جیب جلیقه شناوری (BCD) قرار میدهید، مستقیماً بر میزان هوای موردنیاز در جلیقه برای حفظ شناوری خنثی در عمق مشخص تأثیر دارد. با محاسبه دقیق وزنه، نیروی کشش آب کاهش یافته و کارایی غواصی افزایش مییابد. همچنین، تغییر حجم جلیقه شناوری با تغییر عمق کمتر خواهد شد و نیاز کمتری به تنظیم آن خواهید داشت. بسیاری از غواصان تا زمانی که به طور کامل در آب فرو نروند، وزنه اضافه میکنند و این روش را صحیح میدانند، اما بهتر است از خود بپرسید: واقعاً به چه میزان وزنه نیاز دارم؟
هر کیلوگرم وزنه اضافی نیاز به همان میزان شناوری برای جبران دارد. یعنی هر کیلوگرم سرب اضافی، مقدار بیشتری هوا در جلیقه تعادل میطلبد که با تغییر عمق، منبسط و منقبض شده و باعث نوسانات شناوری، صعود و نزول مکرر و در نهایت افزایش مصرف هوا میشود. برخی غواصان تا ۲ کیلوگرم وزنه اضافی حمل میکنند، اما این کار نیاز به هوای بیشتری در جلیقه شناوری برای حفظ تعادل را افزایش میدهد. در مقابل، با انتخاب وزنه مناسب، جلیقه شناوری تنها به اندازهای هوا دارد که تغییرات شناوری ناشی از لباس غواصی را جبران کند، که این امر تنظیمات شناوری را در هنگام صعود و نزول به حداقل میرساند و غواصی را آسانتر و کارآمدتر میکند.
اگرچه تلاشهایی برای طراحی چند برنامه برای محاسبه وزنه غواصی انجام شده، اما دقت آنها نسبت به روش سنتی کمتر است. بهترین راه برای تعیین وزنه مناسب، آزمایش آن در آب با تجهیزات کاملی است که هنگام غواصی استفاده میکنید. وزنهها را به تدریج اضافه کنید تا زمانی که با جلیقه تعادل خالی و یک دم معمولی، در سطح آب تا سطح چشمان خود شناور شوید. هنگام بازدم باید بهآرامی در آب فرو بروید. اگر این تست را با یک سیلندر پر انجام میدهید، بهتر است حدود ۱ کیلوگرم وزنه اضافه کنید تا افزایش شناوری ناشی از خالی شدن سیلندر در طول غواصی جبران شود. همچنین، برای دقت بیشتر، این آزمایش را متناسب با محیط غواصی خود انجام دهید؛ در آب شور، تست را در همان محیط و در آب شیرین، در آب شیرین بررسی کنید.
۱۰ نکته مهم و کاربردی برای تعیین مقدار مناسب وزنه غواصی
۱. تجربه، مهمترین ابزار تنظیم وزنه غواصی
شناوری شما تنها به یک عامل وابسته نیست، بلکه ترکیبی از بدن و تجهیزاتتان آن را تعیین میکند. با کسب تجربه، میتوانید مقدار تقریبی وزنه موردنیاز برای غواصی را تخمین بزنید، اما تنظیم دقیق آن فقط در آب امکانپذیر است.
۲. آلومینیوم یا فولاد؟ تأثیر سیلندر بر تعادل غواصی
شناوری سیلندر تأثیر مستقیمی بر تعادل شما در آب دارد. تغییر در اندازه یا جنس سیلندر (مانند استفاده از فولاد بهجای آلومینیوم) میتواند نیاز به تنظیم مجدد وزنهها را ضروری کند. به طور معمول، جایگزینی سیلندر آلومینیومی با فولادی باعث کاهش وزنه موردنیاز میشود.
پیشنهاد میکنم برای اطلاعات بیشتر این مقاله را نیز مطالعه کنید : تفاوت سیلندرهای فولادی و آلومینیوم در غواصی
۳. مصرف هوا، شناوری را تغییر میدهد
برخی تصور میکنند که استفاده از یک مدل خاص سیلندر، تغییرات وزن و شناوری ناشی از مصرف هوا را بیاثر میکند، اما این باور نادرست است. هنگامی که وزنه غواصی مناسب را تنظیم کرده و به شناوری خنثی رسیده باشید، مصرف ۷۰ فوت مکعب هوا، وزن شما را به همان میزان کاهش میدهد، بدون توجه به اینکه از سیلندر فولادی یا آلومینیومی استفاده کرده باشید.
۴. چربی یا عضله؟ اثر ترکیب بدنی بر تنظیم وزنه غواصی
یکی از عوامل مهم در تعیین مقدار وزنه مورد نیاز برای غواصی، ترکیب بدنی هر فرد است. چربی بدن خاصیت شناوری دارد و باعث میشود بدن راحتتر روی آب بماند. از آنجایی که بهطور معمول زنان درصد چربی بیشتری نسبت به مردان دارند، معمولاً برای رسیدن به تعادل زیر آب، به وزنه بیشتری نیاز دارند.
در مقابل، عضله نسبت به چربی چگالی بیشتری دارد و به همین دلیل هرچه بدن عضلانیتر باشد، تمایل به فرورفتن در آب بیشتر میشود. مردان که معمولاً توده عضلانی بیشتری دارند، در شرایط برابر (قد، وزن، لباس و تجهیزات یکسان)، به وزنه کمتری نسبت به زنان نیاز دارند.
۵. هر تغییر کوچکی در تجهیزات، شناوری را تحتتأثیر قرار میدهد
هر تغییری در تجهیزات، هرچند کوچک، میتواند بر شناوری تأثیر بگذارد. تغییرات بزرگ مانند پوشیدن وتسوت یا درایسوت کاملاً مشهود است، اما تغییرات کوچکتر مانند تعویض دایو کامپیوتر، چاقو یا رگلاتور نیز میتوانند در شناوری شما اثرگذار باشند.
۶. بررسی شناوری در ایستگاه ایمنی
در عمق ۵ متری با ۵۰ بار فشار در سیلندر اگر با تخلیه کامل هوای جلیقه تعادل، شناوری خنثی داشته باشید و تنها با دم و بازدم آهسته بالا و پایین بروید، نشاندهنده تنظیم درست وزنه شماست. در غیر این صورت، پس از غواصی وزنه خود را مجدداً تنظیم کنید.
۷. لاگبوک؛ بهترین ابزار برای تنظیم دقیق وزنه
پس از هر غواصی، اطلاعاتی مانند لباس غواصی، تجهیزات، مقدار وزنه، وزن بدن و میزان وزنه موردنیاز را یادداشت کنید. این دادهها نهتنها به بهبود تنظیم وزنه در غواصیهای آینده کمک میکند، بلکه به شما امکان میدهد برای شرایط مختلف (مانند آب شور یا شیرین، سیلندر آلومینیومی یا فولادی) یک مرجع دقیق داشته باشید. با تجربه بیشتر، متوجه خواهید شد که بهترین ابزار محاسبه وزنه، لاگبوک شما و دانشی است که از بررسی مداوم شناوری خود به دست میآورید. حتی در صورت خرید تجهیزات جدید مانند BCD یا وتسوت، میتوانید وزنه موردنیاز خود را تخمین بزنید.
۸. تنفس شما، فرمانده شناوری شماست
اگر وزنه غواصی شما بهدرستی تنظیم شده باشد، میتوانید در عمق مشخصی شناوری خود را عمدتاً با کنترل تنفس حفظ کنید. تنفس آرام و کنترلشده، کلید اصلی دستیابی به شناوری بهینه است. با تمرین مداوم، بهجای استفاده مکرر از اینفلیتور برای پر یا خالی کردن BCD (که مصرف هوای شما را افزایش میدهد)، میتوانید بهطور ناخودآگاه این تنظیمات را انجام دهید.
۹. شناوری در آب زمان میبرد؛ صبور باش
آب بهعنوان یک سیال چسبناک، رفتار متفاوتی نسبت به هوا دارد و تغییرات شناوری در آن با تأخیر صورت میگیرد. هنگام تنظیم شناوری خود، صبور باشید. اگر قصد صعود کمی دارید، یک دم عمیق بکشید و چند لحظه منتظر بمانید. بسیاری از غواصان متوجه نمیشوند که میتوانند میزان قابلتوجهی از شناوری خود را تنها از طریق کنترل تنفس تنظیم کنند. با تمرین، خواهید دید که چگونه نفسهای آرام و عمیق میتوانند تغییرات طبیعی در شناوری شما ایجاد کنند.
با رعایت این نکات و کسب تجربه بیشتر، تنظیم وزنه مناسب و حفظ شناوری بهینه برای شما آسانتر خواهد شد، و در نتیجه، تجربهای ایمنتر و لذتبخشتر از غواصی خواهید داشت.
۱۰. سبک غواصی و تجربه
تجربه و سبک غواصی نقشی بسیار کلیدی ایفا میکنند. غواصهای باتجربه معمولاً سالها تمرین کردهاند تا به تسلط کامل بر کنترل شناوری برسند. این افراد بهخوبی میدانند چطور از تنفس خود به عنوان یک ابزار تنظیم شناوری استفاده کنند؛ یعنی بهجای اتکا به وزنه بیشتر، با تنفس عمیقتر یا سطحیتر، موقعیت خود را در عمق تنظیم میکنند.
عوامل واقعی و تاثیر گذار بر مقدار وزنه غواصی
۱. نوع و ضخامت لباس غواصی
لباسهای نئوپرن با ضخامت بیشتر (مثلاً ۵ یا ۷ میلیمتر) شناوری بیشتری ایجاد میکنن، چون حاوی حبابهای هوای زیادی هستن. هر ۱ میلیمتر افزایش ضخامت لباس معمولاً بین ۱ تا ۱.۵ کیلوگرم وزنه اضافه نیاز داره.
۲. جنس و نوع سیلندر غواصی
سیلندر آلومینیومی نسبت به فولادی شناوری مثبتتری دارن (در انتهای غواصی سبکتر میشوند). در استفاده از سیلندر فولادی در حدود ۲ کیلوگرم وزنه کمتری مورد نیاز است .
۳. چگالی بدن (چربی و عضله)
هر فردی با درصد چربی بالاتر به وزنه بیشتری نیاز داره. عضلات بیشتر = چگالی بیشتر = نیاز به وزنه کمتر.
۴. میزان تجربه غواص
غواصان حرفهای معمولاً میتوانند تا ۲ کیلوگرم وزنه کمتر استفاده کنند چون از تنفس و موقعیت بدن برای کنترل شناوری استفاده میکنن.
۵. محیط غواصی (آب شور یا شیرین)
آب شور شناوری بیشتری دارد، بنابراین به وزنه بیشتری نیاز دارید (گاهی تا ۲ تا ۳ کیلوگرم بیشتر از آب شیرین)
برای محاسبه مقدار وزنه غواصی از کجا شروع کنم؟
با کسب تجربه (و ثبت اطلاعات در لاگبوک)، مقدار تقریبی وزنه موردنیاز را خواهید دانست. اما اگر تازهکار هستید، فرمول زیر بسیار نزدیک برای تخمین وزنه غواصی در آب شور خلیج فارس است
غواص مرد بدون وت سوت سطح مبتدی= وزن بدن × ۹%
غواص مرد بدون وت سوت سطح حرفه ای= وزن بدن × ۶%
غواص زن بدون وت سوت سطح مبتدی= وزن بدن × ۱۰%
غواص زن بدون وت سوت سطح حرفه ای= وزن بدن × ۷%
غواص مرد با وت سوت ۳ میل سطح مبتدی= وزن بدن × ۱۱%
غواص مرد با وت سوت ۳ میل سطح حرفه ای= وزن بدن × ۷%
غواص زن با وت سوت ۳ میل سطح مبتدی= وزن بدن × ۱۲%
غواص زن با وت سوت ۳ میل سطح حرفه ای= وزن بدن × ۹%
نکته :
هنگام استفاده از این فرمول ها، مهمترین چیزی که باید در نظر داشته باشید این است این مقادیر تقریبی است و شما هنوز باید در آب چک کنید زیرا متغیرهای زیادی وجود دارد. اما، حداقل برای شروع یک تخمین معقول دارید. همچنین میزان شوری آب دریاها و اقیانوسها در نقاط مختلف جهان متفاوت است. این تفاوت به علت :
۱. موقعیت جغرافیایی: در مناطقی که تبخیر بیشتر است و ورود آب شیرین کمتر است مثل خلیج فارس شوری آب بیشتر است.
۲.عمق دریا: در مناطق کم عمق، تبخیر بیشتر میشود و شوری آب بالاتر میرود.
۳.ورود رودخانهها: در نزدیکی رودخانهها، که آب شیرین به دریا وارد میشود، میزان شوری آب کاهش مییابد.
۴.جریانهای اقیانوسی: جریانهای آبی مانند گلف استریم میتوانند دمای آب و میزان شوری را تغییر دهند.
به طور کلی، شوری آب دریاها معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ گرم نمک در هر لیتر آب متغیر است، ولی این مقدار میتواند در برخی مناطق به ۶۰ گرم در لیتر یا حتی بیشتر برسد. بنابراین غواصی در آب شور دریا در نقاط مختلف دنیا متفاوت است و این موضوع میتواند تاثیرگذار بر میزان شناوری و نیاز به وزنههای اضافی باشد.
به دنبال آموزش باشید
مانند بسیاری از مسائل دیگر در غواصی، سریعترین راه برای انتخاب صحیح وزنه و افزایش مهارت، یادگیری از یک مربی باتجربه است.
پیوست
مرکز غواصی مارینا یک مجموعه آموزش غواصی با ارائه گواهینامه بین المللی غواصی است که در بهمنماه سال ۱۳۸۹ با هدف برگزاری دوره های مختلف آموزش غواصی تأسیس گردید. این مجموعه با ارائه موافقتنامه از مراجع لازم در ابتدای شهریورماه ۱۳۹۰ ثبت رسمی گردید و امکان آموزش غواصی را در تمام روز های سال برای متقاضیان آموزش غواصی دارد.
معرفی پدی
درباره ما
شبکه های اجتماعی ما